”The Diaspora’s voice is louder”

Samenwerken met diaspora-organisaties in internationale of multiculturele vraagstukken brengt meer kwaliteit, meer creativiteit, meer effectiviteit, en een groter draagvlak in Nederland èn in ontwikkelingslanden.foto van kennislink.nl

Migratie is…
Veel geschoolde jongeren uit Noord Ghana trekken naar de grote steden in het zuiden, of via gevaarlijke routes naar Europa.
De Nederlandse overheid richt zich tegenwoordig vooral op terugkeer van migranten. Tegelijkertijd gaan veel migranten vrijwillig terug naar hun land van herkomst, want opkomende economieën zoals Brazilië of Angola bieden ondertussen meer perspectief dan Europa. Somalische migranten in Nederland vertrekken zelfs naar Engeland, omdat daar het starten van een eigen bedrijf daar zoveel makkelijker is.
Migrantenorganisaties die werken aan integratie in Nederland hoor ik soms klagen over het gebrek aan begrip bij Nederlandse instellingen. En migrantenorganisaties die werken aan internationale ontwikkeling worden niet altijd op waarde geschat.

The best of both worlds
Dat diaspora-organisaties een meerwaarde hebben binnen internationale en multiculturele vraagstukken, daar ben ik wel van overtuigd geraakt na bijna 8 jaar ontwikkelingswerk. Een obstakel voor iedereen die internationaal werkt, is simpelweg de fysieke afstand tussen jou en de mensen met wie je samenwerkt. Diaspora-organisaties kunnen letterlijk ‘the best of both worlds’ verbinden: die van twee culturen en landen. En een intermediair zijn tussen NGO’s en projecten (voor effectiviteit) of tussen de Nederlandse bevolking en internationale activiteiten (voor draagvlak hier en daar). Waar (grote) NGO’s worstelen met draagvlak van het Nederlandse publiek, hebben (kleinschalige) diaspora-organisaties juist sterke lokale wortels in Nederland. Meerwaarde die migranten zelf noemen zijn: het kennen van de context van een land, zoals de taal, cultuur en de politieke en historische achtergrond in een land; het hebben van een netwerk in beide landen; en het cultureel kunnen ‘vertalen’ tussen Nederlanders en mensen in het projectland.
Daarnaast heeft diaspora in het land van herkomst een grote toegevoegde waarde. Bijvoorbeeld als rolmodel voor een andere manier van leven. Wellicht ook op het gebied van draagvlak – ook in Afrika wordt de kritiek op ontwikkelingssamenwerking steeds luider. En op lobby-niveau: Vaak is ‘the diaspora’s voice louder’ dan die van de eigen bevolking, als het gaat om het eisen voor verandering.

Hindernissen voor diaspora-organisaties
Dus waarom wordt er niet heel hard gebruik gemaakt van al die kennis, ervaring en kansen die diaspora kunnen bieden binnen ontwikkelingssamenwerking en sociaal ondernemen?
Diaspora en PI schreven onlangs samen in een brief aan minister Ploumen dat er ‘tot nu toe veel over kleinschalige[…] migrantenorganisaties gesproken [wordt], maar zelden met hen.
PSO – toen de organisatie nog bestond – bracht een rapport uit met de conclusie dat het voor NGO’s lastig blijkt om effectief gebruik te maken van diversiteit in culturele achtergrond, als zij er al de noodzaak van inzien.
Daarnaast lopen (startende) diaspora-organisaties aan tegen de Nederlandse bureaucratische procedures en culturele codes van fondsen, NGO’s en de overheid. En soms is de taal zelf al een struikelblok.

Een rol die niet past: geld, netwerk en politiektekstbox remittances 3
NGO’s hebben op hun beurt ook geprobeerd migranten(organisaties) in te zetten voor eigen doelen: door toegang te krijgen tot het netwerk van diaspora, of het kunnen inzetten van de enorme bedragen die als remittances door migranten wereldwijd naar ‘huis’ worden gestuurd.
Ook zij zijn teleurgesteld geraakt in de mogelijkheden voor samenwerking, zo lijkt het.

Marieke van Houte (CIDIN) zegt dat migrantenorganisaties in een hokje worden geplaatst waar zij eigenlijk niet in passen.
Want, vraag je het diaspora-organisaties dan ligt hun meerwaarde niet op het gebied van netwerk in de eigen gemeenschap of op de toegang tot remittances (uitzonderingen daargelaten, zie tekstbox).
En voor migranten uit (voormalige) conflictgebieden is het helemaal niet zo vanzelfsprekend dat mensen uit hun gemeenschap zich voor hun projecten in willen zetten. Hun geschiedenis herinnert aan een moeilijke tijd, of heeft veel wantrouwen achtergelaten. Voor veel diaspora-organisaties is de eigen gemeenschap dan ook nauwelijks een bron van inkomsten.

Daarnaast zouden Nederlandse organisaties die willen samenwerken met migrantenorganisaties meer rekening moeten houden met de politieke kleur en eigen belangen van diaspora-organisaties. Migranten hebben een gedetailleerder beeld van de politiek in hun land van herkomst, en zijn daarin niet neutraal (net als Nederlanders dat niet zijn in Nederland) en hebben daarom soms wat minder bewegingsvrijheid dan buitenstaanders. Maar een sterke persoonlijke motivatie en gedrevenheid garanderen ook een grote inzet voor het laten slagen van een project.

Samenwerken & elkaar versterken
Teleurstelling over samenwerken lijkt dus vooral te komen doordat verwachtingen niet open en eerlijk zijn afgestemd. Ieders (persoonlijke) belang uitspreken is noodzakelijk, maar ook logisch – als ieders belang vertegenwoordigd is, is het project verzekerd van (langdurige) inzet voor succes.
En dan kan daadwerkelijke samenwerking plaatsvinden: elkaars potenties gebruiken op het gebied van taal, publiciteit en netwerken, (vak)kennis, ervaring, projectmanagement, ondernemerschap, creatieve oplossingen, draagvlak, culturele codes en bureaucratische regels. En dan natuurlijk wel op basis van gelijkheid (praten met in plaats van over migranten).

Vergeet de 2e en 3e generatie niet!textbox cultural diversity2
Misschien moeten we ook maar af van het woord migrantenorganisatie NGO’s gebruiken het woord migrantenorganisatie voor organisaties die zichzelf helemaal niet zo zouden noemen: 2e en 3e generatie diaspora is tenslotte helemaal niet gemigreerd naar Nederland, ze zijn hier geboren. Dit is ook een groep met professionele (naar Nederlandse maatstaven) kennis, die zich vaker organiseren op een thema dan op het land van herkomst, en geld hebben voor potentiële investeringen – zonder de druk of verplichting om geld naar huis sturen. Kortom, ideale experts voor samenwerking, die misschien ‘vergeten’ worden door het gebruik van het woord ‘migrantenorganisatie’.
Ik heb alvast mijn best gedaan het woord niet te gebruiken.

De kracht van culturele diversiteit
En last but not least: Culturele diversiteit moet belangrijk worden binnen projecten en organisaties, zodat er tijd voor wordt gemaakt er serieus mee aan de slag te gaan met alle voordelen die daarbij horen (zie tekstbox).

 

Links (als nog niet in de tekst genoemd):

Stichting YHFG en social business RSS proberen in Noord Ghana kansen voor geschoolde jongeren te creëren door middel van ondernemerschap.

Aanbevelingen van Migrantenorganisaties en PI aan minister Ploumen.

Hein de Haas (Co-Director of the International Migration Institute over (circulaire) migratie.

Stage-vacature bij ENVIU op gebied van remittances.

 

Bronnen:

– Gesprek met Marieke van Houte (CIDIN), Richard Yeboah (NeViSo en Roots4Development)
– Verslag JUSTice Do It: The Next Step! Internationale Migrantendag december 2012
– MyWorld Event (workshop migratie & ontwikkeling door Cordaid);
– Rapportage onderzoekstraject PSO
– Werkervaringen met/voor migrantenorganisaties die samenwerken met WO=MEN en Wilde Ganzen, en met Pimp My Village, FSAN en Diaspora Forum for Development (DFD).

Comments

9 Responses to “”The Diaspora’s voice is louder””
  1. Diaspora vrouwen schreef:

    Tips om beter samen te werken – waar je zelf aan kan werken – zijn:
    1) Een goed verhaal vertellen waarom je meerwaarde hebt in een project in jouw land van herkomst;
    2) Transparant zijn over je projecten en je werk in alle fasen van een project; en
    3) Blijven netwerken!

    – Diaspora vrouwenorganisaties tijdens training fondsenwerven, WO=MEN (Dutch Gender Platform)

  2. ”Als je al lang weg bent uit je land van herkomst dan is het land veranderd en jijzelf ook. Dan kost het tijd en moeite om je eigencultuur en land weer te leren kennen, terwijl je dat niet had verwacht”.
    – tijdens workshop Migratie & Ontwikkeling van Cordaid op het MyWorld Event (maart 2013)

  3. Lothar Smith schreef:

    Een interessante samenvatting van de positie en rol die diaspora organisaties kunnen vertolken. In het Transcode initiatief, een samenwerking van actoren vanuit de diaspora, vanuit communities in landen van herkomst, vanuit overheden, de markt, de NGO wereld, en vanuit de wetenschap, proberen we de complexiteit van die rol van transnational communities te verbinden aan de behoeftes van diverse actoren, om daarmee synergie en duurzame ontwikkeling te creëren. Dit is niet per se de makkelijkste, maar mogelijk wel de meest duurzame route voor datgene wat men ‘ontwikkeling’ is gaan noemen.

    Na meerdere workshops gehouden in de Filippijnen, Ghana, Italië en Nederland, waarin middels actieve deelname werd gekeken naar de complexiteit van ontwikkelingsvraagstukken en de beste insteek hierin, zijn we nu in de fase aanbeland van de uitwerking van projecten. ‘We’ refereert hierbij nadrukkelijk naar verschillende initiatiefnemers die deelnamen in de Transcode workshops. Een initiatief wat goed lijkt aan te sluiten bij dit artikel is dat van de Y-generation, the youth onder de migranten. Graag horen wij dan ook meer over de beoogde ideeën in de genoemde initiatieven in dit artikel om te kijken of en hoe er samenwerking gezocht kan worden.

    Meer informatie over Transcode is te vinden op: http://www.transcodeprogramme.org

  4. Huub Severiens schreef:

    Inderdaad een goede samenvatting van de lessen die we de afgelopen jaren geleerd hebben.

    Zelf zie ik in mijn contacten met migranten een duidelijke verschuiving van de inzet richting het land van herkomst tussen eerste en tweede generatie migranten. De eerste generatie is nog sterk gericht is op de persoonlijke relaties die het met mensen heeft – in de eerste plaats de directe familie, zoals ouders, broers en zussen. Bij de tweede generatie is dat duidelijke anders – met neven en nichten die je tijdens vakanties ziet heb je toch een ander band. Mede omdat ze in Nederland of Europa opgeleid zijn, komt er al snel de vraag wat het voor henzelf oplevert. Dat hoeft niet per se financieel gewin te zijn, maar de inzet aan tijd en energie richting land van herkomst moet een duidelijke persoonlijke meerwaarde hebben voor deze groep. Bijgevolg krijg je veel meer initiatieven die meer business like zijn en die zicht niet direct richten op de klassieke ontwikkelingssamenwerking. Wat daarbij erg helpt is dat veel landen van herkomst in Nederland ondertussen een flinke stap voorwaarts hebben gemaakt: Marokko, Ethiopië, Ghana, Kaapverdië, Suriname, om van Turkije maar niet te spreken.

    Waar we denk meer oog voor moeten hebben is het hele culturele verhaal achter migratie en de overdracht van kennis, ideeën en meningen. Voorbeelden daarvan zijn bijvoorbeeld de discussies rond FGM, die vanuit diaspora gemeenschappen vertaald worden naar het land van herkomst en daar een grote impact hebben. Of het aankaarten van corruptie als grote rem op ontwikkeling. Misschien ligt de toegevoegde waarde van diaspora gemeenschappen wel veel meer in het vormen van een culturele brug tussen culturen.

  5. Inemarie schreef:

    Dank voor mooie bijdragen @Lothar en @ Huub!

  6. The Dutch representative of African Diaspora united as Africa’s 6th Region: African Union African Diaspora Sixth Region Netherlands. And nice blog about Dutch-Somali working on development in their country of origin from Mohamed Elmi: http://auads-nl.org/en/somalis-in-the-netherlands-by-mohamed-elmi/

  7. The Diaspora University aims to provide a framework for migrant groups and individuals and other interested institutions to provide courses which are either directed at migrant groups or make use of the knowledge and experience of migrants (and related institutions) to offer courses to participants in their countries of origin as well as to a broader international audience.
    http://www.diasporauniversity.nl

  8. Inemarie schreef:

    Afgelopen week een gesprek gehad met Ton van Naerssen van het Transcode Programme: een mooi alternatief voor diaspora of migranten is ”Transnational community”!

Leave A Comment